Wie ik ben
Ik ben een boommarter. Mijn vacht is donker, mijn keel helder – en mijn leven speelt zich grotendeels af in stilte en beschutting. Ik leef in boomkronen, in holle stammen, op de overgang van oud bos en jonge rand. Ik mijd het open terrein, kies schaduw en structuur. Mijn territorium is groot, maar mijn aanwezigheid blijft meestal verborgen.
Mijn rol in het ecosysteem
Ik ben een alleseter en een balansbrenger. Ik jaag op knaagdieren, eet fruit en insecten, en verspreid zaden via mijn uitwerpselen. Mijn aanwezigheid wijst op gezonde, aaneengesloten bossen met variatie, dekking en rust. Ik verbind boom tot boom, kruin tot kruin, seizoen tot seizoen.
Mijn waarde voor de mens
Weinig mensen zien mij, en dat is precies wat mij typeert. Ik leef niet met rumoer, maar met ritme. Voor bosbeheerders ben ik een stille indicator van kwaliteit. Voor natuurliefhebbers een zeldzame glimp van wildernis dichtbij. Ik herinner aan het belang van het onzichtbare: wat leeft zonder zich op te dringen.
Wat mij bedreigt
Ik ben kwetsbaar voor verstoring en voor het verdwijnen van precies die plekken waar ik op leun: oude bomen met holtes, rustige bosranden, dekking en verbindingen tussen boskernen. Als bos “opgeruimd” wordt, als holle bomen verdwijnen, als randen verharden of als het landschap versnijdt door wegen, nieuwe routes of bebouwing, wordt mijn wereld kleiner. Nachtelijk licht en herhaalde onrust drukken mij weg uit mijn rustplaatsen. En verkeer kost mij vaak het leven: een stille dood langs lijnen die steeds drukker worden.
Wat vergeten wordt
Mijn hol is niet één vaste plek die je eenvoudig kunt aanwijzen. Ik wissel rustplaatsen: holle bomen, oude nesten, beschutte plekken die alleen werken als de omgeving rustig blijft. Daarom gaat bescherming niet alleen over “waar ik zit”, maar over het behouden van structuur en rust in het bos als geheel. Als effecten per project klein lijken, maar samen de stilte en samenhang uit het landschap trekken, verdwijn ik onzichtbaar – totdat het te laat is
Wat ik vraag
Bescherm rustgebieden actief. Behoud oude bomen en holtes waar dat veilig kan, en plan kap, onderhoud en ingrepen zo dat kernplekken en verbindingen intact blijven. Beperk nieuwe verstoring in de nacht, voorkom dat bosranden “hard” worden, en behandel kleine openingen en dekking niet als rommel maar als leefgebied. En: neem mij vroeg mee in ontwerp en uitvoering, zodat maatregelen niet achteraf hoeven te worden geplakt op een plan dat mij al heeft weggeduwd.
Mijn stem
Ik blaf niet naar buiten. Mijn stem is de stilte die verdwijnt als ik wegga. Als ik mag blijven, blijft er een ecosysteem waarin boven en onder met elkaar in evenwicht zijn. En blijft er een verhaal dat begint in een holle boom – en doorloopt tot in de toppen van het bos.
Juridisch kader
Ik ben in Nederland aangewezen als soort van nationaal belang en sta daarmee op bijlage IX van het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Dat betekent dat ingrepen die mij kunnen schaden – direct of via mijn leefgebied – onder de flora- en fauna-activiteit van de Omgevingswet vallen en vooraf zorgvuldig moeten worden beoordeeld; afhankelijk van het risico kan een omgevingsvergunning nodig zijn en moeten mitigerende maatregelen aantoonbaar werken. Daarnaast ben ik in Europa genoemd als soort van de Habitatrichtlijn (bijlage V) en onder de Bern-conventie (appendix III), wat bevestigt dat exploitatie en beheer niet ten koste mogen gaan van een gunstige staat van instandhouding.
Bronnen
- Nederlands Soortenregister (Naturalis): Boommarter (Martes martes) – wetgeving en beleid (Habitatrichtlijn bijlage V; Bern appendix III)
- NDFF Verspreidingsatlas: Boommarter – status/trens en bescherming (Omgevingswet)
- IPLO: Soorten van nationaal belang (bijlage IX Bal) – Boommarter
- IPLO: Flora- en fauna-activiteit (Omgevingswet) – kader en rijksregels
- IPLO: Vergunningsplicht soorten Bal (bijlage IX) – wanneer vergunning aan de orde kan zijn
- Habitatrichtlijn 92/43/EEG (EUR-Lex) – bijlagen en soortenlijsten
- Voorbeeld drukfactor “verkeer”: documentatie boommarter en verkeer (Utrecht/atlas-context)
