WIE IK BEN
Ik ben een Zomereik – Quercus robur.
Ik sta hier zomer en winter. Mijn wortels reiken diep in de zandgronden van de Veluwe, mijn kruin vangt zon en storm. Ik ben geen zeldzame verschijning, maar een stille drager van leven. In mijn bast, bladeren en wortels leeft een hele gemeenschap. Eiken behoren tot de meest soortenrijke boomsoorten: honderden, en in totaal rond de eik zelfs meer dan duizend soorten kunnen aan eik gebonden zijn.
Mijn bestaan is geen toeval. Ik ben gegroeid in rust, in balans, in relatie met alles om mij heen.
Mijn rol in het ecosysteem
Ik ben een levend fundament. In mijn kroon leven talloze insecten, in mijn bast schuilen mossen en schimmels, en in holtes en scheuren vinden dieren rustplaatsen. Onder mijn bladerdak ontstaat een bodem die langzaam wordt opgebouwd, jaar na jaar, en die verbonden is met het schimmelweb dat bomen en planten met elkaar laat samenwerken. Ik verbind generaties: wie met mij meeleeft, keert terug zolang ik mag blijven staan.
Mijn waarde voor mens en klimaat
Ik sla koolstof op, temper hitte en vang regen. Mijn schaduw koelt, mijn wortels houden bodem vast. Maar mijn belangrijkste waarde is misschien wel dat ik tijd vasthoud: ik bouw leefgebied op dat je niet “snel even” terugplant. Wat ik bied is geen dienst, maar een relatie—met plek, seizoenen en herinnering.
Ook juridisch ben ik niet onzichtbaar: bomen en bossen vallen onder de bescherming van houtopstanden binnen de Omgevingswet, met regels rond vellen en herbeplanten en ruimte voor lokale en provinciale bescherming.
Wat mij bedreigt
Wat mij bedreigt is zelden één grote klap, maar vaak de optelsom van “kleine” ingrepen. Kap van oude bomen, grondverzet en bodemverdichting rond wortels, verharding en nieuwe routes, intensiever beheer, toename van licht in de nacht en geluid in de dag. Ook veranderingen in waterhuishouding en luchtkwaliteit werken door in mijn groei en weerbaarheid. Elke ingreep die mijn bodem verstoort, mijn wortelzone aantast of de rust van het bos versnijdt, maakt mijn leefgemeenschap armer. Langzaam, maar onomkeerbaar op menselijke tijdschalen.
Wat vergeten WORDT
Oude eiken staan vaak op oude gronden: plekken waar het bos al lang de tijd heeft gehad om bodem, schimmelnetwerken en microklimaat op te bouwen. In besluitvorming wordt zo’n plek al snel gereduceerd tot “een boom” of “een perceel”. Maar mijn waarde zit niet alleen in mijn stam. Mijn waarde zit in wat zich rond mij heeft verzameld—en in de rust die nodig is om dat te laten bestaan. Als plannen per project worden bekeken, kan de gezamenlijke druk onzichtbaar blijven, totdat het bos zijn veerkracht verliest.
Wat ik vraag
Sta stil bij wat ik ben: niet een object, maar een systeem in de tijd. Sluit vermijdbare kap van oude bomen in kwetsbare natuur uit. Borg rust en samenhang rond oude boskernen en bosranden. Bescherm mijn wortelzone tegen verdichting en graafwerk, en voorkom dat nieuwe verharding, licht en routes stapelen op plekken die al onder druk staan. En weeg mijn klimaat- en biodiversiteitsfunctie mee als randvoorwaarde aan de voorkant—niet als reparatie achteraf.
Mijn stem
Ik heb geen stem, alleen jaarringen. Maar wie luistert naar wat ik belichaam, hoort meer dan hout. Ik ben leven, geheugen, toekomst. En ik wil blijven staan.
Juridisch kader
Ik ben als individuele boom niet “soortenbeschermd”, maar mijn aanwezigheid is in beschermde natuur wél juridisch relevant. Op de Veluwe maak ik onderdeel uit van habitattypen die onder de Habitatrichtlijn als Bijlage I-habitat zijn aangewezen, waaronder H9120 Beuken-eikenbossen met hulst en H9190 Oude eikenbossen. Verslechtering van die habitats mag niet worden toegestaan en plannen of projecten met mogelijke significante effecten vereisen een passende beoordeling volgens artikel 6 van de Habitatrichtlijn.
Daarnaast vallen bomen en bossen onder de bescherming van houtopstanden binnen de Omgevingswet, met rijksregels (Bal) en aanvullende lokale/provinciale regels over vellen, melding en herbeplanting.
Bronnen
- Natura2000.nl – H9190 Oude eikenbossen
- Natura2000.nl – H9120 Beuken-eikenbossen met hulst
- Habitatrichtlijn 92/43/EEG (EUR-Lex) – artikel 6 (verslechteringsverbod en passende beoordeling)
- IPLO – Bescherming /vellen houtopstand en herplanten (Omgevingswet)
- Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) – afdeling houtopstanden (wetten.overheid.nl)
- Nature Today – over eik als soortenrijke boom (achtergrond biodiversiteit)
- WUR depot – Natuurwaarden van de eik (achtergrond ecologische functies/gebruik)
